การดำเนินงานเพื่อลดอัตราการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่น เป็นกระบวนการอันซับซ้อนที่ไม่อาจประสบความสำเร็จได้ด้วยการจัดโครงการแทรกแซงทางการศึกษาเพียงลำพัง อย่างไรก็ตาม จากการวิจัยแสดงให้เห็นว่าหลักสูตรสัมพันธภาพและเพศวิถีศึกษาที่มีคุณภาพสูง คือส่วนสำคัญของกระบวนการซึ่งสามารถนำไปสู่สุขภาวะทางเพศและสุขภาวะทางอารมณ์ที่ดีของเยาวชนได้

หลักสูตรเพศศึกษาและสัมพันธภาพสำหรับกลุ่มวัยรุ่นชาย โดยใช้สื่อภาพยนตร์สั้นชื่อ If I were Jack

สื่อทางการศึกษาเรื่อง ‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ จึงถูกออกแบบมาเพื่อให้เด็กหนุ่มสาวหลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในช่วงชีวิตวัยรุ่น โดยมุ่งเป้าไปที่การช่วยให้เยาวชนชายตระหนักถึงหน้าที่รับผิดชอบของตนเองในการหลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในช่วงวัยรุ่น

การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น หลักสูตรสัมพันธภาพกับเพศวิถีศึกษาและเยาวชนชาย

ในการพัฒนาโครงการแทรกแซงทางการศึกษาที่มีเป้าหมายเพื่อลดอัตราการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่นนั้น เป็นที่ยอมรับกันมากขึ้นว่า การกำหนดเป้าหมายที่วัยรุ่นชายถือเป็นจุดเน้นที่สำคัญยิ่ง แต่กลับถูกละเลยอยู่เสมอ  ปัจจุบัน วัยรุ่นชายคือกลุ่มที่ต้องการหลักสูตรสัมพันธภาพและเพศวิถีศึกษาที่มีประสิทธิภาพและน่าดึงดูดใจมากที่สุด แต่เด็กกลุ่มนี้กลับได้รับการศึกษาเรื่องนี้น้อยมาก ทำให้พวกเขาหันไปพึ่งพาเพื่อนฝูงหรือสื่อลามกอนาจารเพื่อทำความเข้าใจเรื่องสัมพันธภาพทางเพศ

โครงการ ‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ จึงมุ่งแก้ปัญหาช่องว่างเหล่านี้ โดยกำหนดจุดเน้นไปที่ผลกระทบของการตั้งครรภ์โดยไม่พร้อมต่อชีวิตวัยรุ่นชาย

ความเป็นมาของแจ๊ค

มีพื้นฐานมาจากงานวิจัยที่ศึกษาเรื่องทัศนคติของชายหนุ่มต่อการตั้งครรภ์ไม่พร้อมและวิธีการของพ่อแม่ผู้ปกครองในการสื่อสารกับลูกวัยรุ่นเรื่องเพศและสัมพันธภาพ เป้าหมายหลักประการหนึ่งของงานวิจัยดังกล่าวคือ การเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจในเรื่องปัจจัยทางสังคมของทัศนคติและการตัดสินใจของชายหนุ่มอันเกี่ยวข้องกับสถานการณ์จำลองเมื่อเกิดเหตุตั้งครรภ์ไม่พร้อม การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยที่เป็นนวัตกรรมใหม่ ทั้งนี้ โดยการใช้กรอบแนวคิดจากงานวิจัยในออสเตรเลีย (Condon et al, 2006Condon et al., 2001) คณะผู้วิจัยได้พัฒนาสื่อวีดีทัศน์เชิงโต้ตอบในรูปแบบละครสำหรับใช้กับคอมพิวเตอร์ และเพื่อวัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้ ได้ถ่ายทำละครที่มีชื่อว่า ‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ โดยพยายาม ‘ทำให้เรื่องราวมีชีวิต’ ด้วยการถ่ายทอดความเป็นไปตลอดหนึ่งสัปดาห์ของเด็กหนุ่มคนหนึ่งซึ่งจู่ๆ แฟนก็มาบอกว่าตั้งท้องโดยไม่พร้อม

การศึกษาครั้งนี้ดำเนินการในสาธารณรัฐไอร์แลนด์ โดยใช้สื่อวีดีทัศน์เชิงโต้ตอบในรูปแบบละครฉบับไอร์แลนด์ แต่ทั้งนี้คณะผู้วิจัยก็ได้ผลิตสื่อฉบับไอร์แลนด์เหนือ โดยใช้ผู้แสดงและฉากในไอร์แลนด์เหนือด้วยเช่นกัน เหตุที่พัฒนาสื่อวีดีทัศน์เชิงโต้ตอบในรูปแบบละครขึ้นมาสองฉบับนั้นเพื่อเปิดโอกาสให้วัยรุ่นเกิดความรู้สึกร่วมกับตัวละครและสถานการณ์ได้เต็มที่

คณะผู้วิจัยได้ดำเนินการศึกษาส่วนหนึ่งโดยประเมินผลเชิงวิชาการของสื่อชุดนี้ที่มีต่อผู้ใช้  ผลการประเมินปรากฏว่าได้รับการตอบสนองเชิงบวกอย่างท่วมท้นจากครูอาจารย์ นักเรียน ตลอดจนบุคลากรผู้เชี่ยวชาญทางสาธารณสุขและทางการศึกษา

การวิจัยครั้งนี้ได้ศึกษาตัวแทนกลุ่มประชากรนักเรียนชายในประเทศไอร์แลนด์ (360 ราย) และตัวแทนกลุ่มประชากรครูอาจารย์ (5 ราย) รวมทั้งผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายหลักสูตรสัมพันธภาพและเพศวิถีศึกษา (4 ราย)

คำตอบของกลุ่มวัยรุ่นชายแทบจะเป็นเชิงบวกทั้งหมด และยังชี้ให้เห็นผลที่อาจเกิดขึ้นกับชีวิต ดังนี้

79% เห็นด้วยกับข้อความว่า ‘‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ ทำให้ต้องขบคิดเกี่ยวกับปัญหาที่ผมไม่เคยคิดถึงเลย’

85% เห็นด้วยกับข้อความว่า ‘‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ ช่วยให้เข้าใจผลพวงของการตั้งครรภ์ไม่พร้อมที่มีต่อชีวิตผู้ชายอย่างผม’

84% เห็นด้วยกับข้อความว่า ‘‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ ทำให้ผมรู้ว่าสามารถไปขอรับบริการให้คำปรึกษาได้ถ้าตกอยู่ในสถานการณ์เดียวกับแจ๊ค’

If I were Jack เป็นสื่อเพื่อการศึกษาที่ผลิตขึ้นมาสำหรับใช้ในโรงเรียนและกับผู้ปกครอง โดยเน้นเรื่องการสร้างความเข้าใจกับวัยรุ่นชายถึงการตั้งท้องในวัยรุ่น

กลุ่มครูอาจารย์ก็ยืนยันว่าการใช้สื่อวีดีทัศน์เชิงโต้ตอบในรูปแบบละครในชั้นเรียนมีประโยชน์ทางการศึกษา

  • คิดว่าสื่อนี้จะแก้ปัญหาช่องว่างที่เห็นชัดมากระหว่างการรู้ว่าผู้หญิงท้องได้ยังไงกับผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงๆ เวลามีใครสักคนมาบอกว่า “เราท้อง” แล้วก็พวกความรู้สึกต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นเวลาอยู่ในสถานการณ์นั้น” [ครู 1]
  • คิดว่าเป็นบทเรียนที่ดีมากๆ บทหนึ่ง คือมันไม่ใช่แค่มุมมองเรื่องการท้องในวัยรุ่นอย่างเดียว แต่ยังมีทั้งมุมมองของกระบวนการนึกคิดตัดสินใจในภาพรวมที่วัยรุ่นจะต้องทำ รวมทั้งคิดไตร่ตรองเพื่อผ่านสถานการณ์นั้นไปให้ได้ และยังมีวิธีคิดใคร่ครวญทบทวนทั้งผลดีและผลเสียต่างๆ ที่จะตามมา [ครู 4]

ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตรสัมพันธภาพและเพศวิถีศึกษาชื่นชมลักษณะสมจริงและคุณสมบัติเชิงโต้ตอบของสื่อว่า

  • แตกต่างจากสื่อกระแสหลักอย่างมาก แค่น้ำเสียงก็ต่างกันคนละเรื่องแล้ว ไหนจะฉาก ไหนจะภาษาที่ใช้อีก ต่างกันแบบสุดๆ ไปเลย [พวกสื่อวัสดุกระแสหลักที่ใช้ๆ กันอยู่] ส่วนใหญ่มักจะเป็นแบบแผนตายตัว พอเปรียบเทียบเนื้อหากันแล้ว สื่อกระแสหลักมักจะผ่านการคัดสรรกลั่นกรองเกือบทั้งหมด [ผู้เชี่ยวชาญ 1]
  • ขอแนะนำให้ใช้สื่อนี้เป็นเครื่องมือทางการศึกษา ที่จริงตัวเองอยากมีอำนาจสั่งการให้แจกจ่ายสื่อนี้แก่ครูอาจารย์  เพราะว่ามันแปลกใหม่มาก ทั้งทัศนคติ ทั้งการโต้ตอบ มุมมองของเด็กผู้ชาย คุณภาพการถ่ายทำ ทุกอย่างเลยแหละ ยอดเยี่ยมมากๆ [ผู้เชี่ยวชาญ 4]
แจ๊คในนามของสื่อเพื่อการศึกษา

สื่อการศึกษาชุด ‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ พัฒนาขึ้นโดยคณะนักวิจัยสังกัดวิทยาลัยพยาบาลและการผดุงครรภ์ มหาวิทยาลัยควีนส์ เบลฟาสต์ โดยมี ดร. มาเรีย โลฮาน เป็นหัวหน้าโครงการ  ออกแบบมาเพื่อกระตุ้นความตั้งใจของเยาวชนชายหญิงในการหลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ไม่พร้อม

สำหรับขั้นตอนการพัฒนาสื่อ ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสภาวิจัยทางเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหราชอาณาจักร โครงการวิกฤติการตั้งครรภ์ของกรรมการบริหารบริการสุขภาพไอริช และสำนักงานสาธารณสุขแห่งไอร์แลนด์เหนือ โดยเริ่มต้นการทดลองใช้ด้วยวิธีควบคุมแบบสุ่มเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในโรงเรียนมัธยมนำร่องในไอร์แลนด์เหนือ เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2557 ขั้นตอนนี้ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสถาบันเพื่อการวิจัยด้านสุขภาพแห่งชาติ และหน่วยงานสาธารณสุขแห่งไอร์แลนด์เหนือ

สื่อชุดนี้เหมาะสำหรับใคร?

สื่อวัสดุทางการศึกษาชุด ‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ สำมารถนำไปใช้ได้กับเด็กหนุ่มสาวอายุตั้งแต่ 14 ปีขึ้นไป โดยออกแบบมาสำหรับการใช้ในชั้นเรียนเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรสัมพันธภาพและเพศวิถีศึกษา แต่กระนั้น ก็สามารถนำไปใช้ในบริบทของกลุ่มอื่นๆ ได้เช่นกัน โดยวิธีการคือ ให้ผู้ใช้สื่อทั้งชายและหญิงสวมบทบาทเป็น ‘แจ๊ค’ และแสดงความเห็นสะท้อนภาพผลพวงของสถานการณ์ดังกล่าวหากเกิดขึ้นกับตัวเอง ทั้งนี้ จุดมุ่งหมายทางการศึกษาที่สำคัญของสื่อชุดนี้คือ การส่งเสริมให้ชายหนุ่มหญิงสาวพัฒนาคุณสมบัติของตนเองในเรื่องต่อไปนี้

  • มีความตระหนักเพิ่มขึ้นในเรื่องผลพวงเชิงลบที่อาจเกิดขึ้นจากการตั้งครรภ์ไม่พร้อม และบริการสนับสนุนที่มีอยู่
  • มีความตระหนักเพิ่มขึ้นในด้านทัศนคติ ค่านิยม และความเชื่อส่วนบุคคลที่เกี่ยวกับการตั้งครรภ์ไม่พร้อม
  • มีการรับรู้ความสามารถของตนเองดีขึ้นสำหรับการสื่อสารเรื่องการตั้งครรภ์ไม่พร้อม
  • มีความตระหนักเพิ่มขึ้นในด้านบรรทัดฐานทางเพศภาวะที่เกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์ไม่พร้อม

jack 1jack 3

‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’  นับเป็นตัวอย่างที่ดีของผลงานวิจัยที่ดำเนินการโดยวิทยาลัยพยาบาลและการผดุงครรภ์ซึ่งมีต่อชุมชนและสังคม เนื่องจากเป็นการวิจัยที่สอดคล้องกับความต้องการของทุกฝ่ายและเปิดโอกาสให้ทั้งผู้กำหนดนโยบายและผู้ใช้ได้มีส่วนร่วม

ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับผู้กำหนดนโยบายนั้น ประโยชน์สำคัญที่เห็นได้ชัดคือ การทำงานประสานความร่วมมือกันด้วยดีกับกรมอนามัย หน่วยงานสาธารณสุข และผู้มีอำนาจด้านหลักสูตร ในไอร์แลนด์เหนือ ในการแก้ปัญหาของกลุ่มเป้าหมายสำคัญเชิงนโยบายของรัฐบาล ตลอดจนพัฒนาและจัดทำหลักสูตรสัมพันธภาพและเพศวิถีศึกษาที่มีคุณภาพสูงและอยู่บนหลักฐานเชิงประจักษ์

ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับผู้ใช้สื่อนั้น การพัฒนาสื่อการศึกษาชุด ‘ถ้าผมเป็นแจ๊ค’ ย่อมหมายความว่าตอนนี้ทั้งครูผู้สอนและนักเรียนจะสามารถเข้าถึงสื่อการศึกษาอันแปลกใหม่น่าสนใจและอยู่บนฐานของหลักฐานเชิงประจักษ์ ซึ่งเป็นสื่อที่ใช้ภาพยนตร์เชิงโต้ตอบที่พัฒนาขึ้นโดยมหาวิทยาลัยควีนส์ ที่ส่งสารว่าด้วยเรื่องความจำเป็นที่ต้องหลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในช่วงชีวิตวัยรุ่นไปถึงมือเยาวชนชาย รวมทั้งเยาวชนหญิงด้วยเช่นกัน

print

Leave a Reply