โครงการพัฒนาศักยภาพ “นักสื่อสารสุขภาวะทางเพศ ต.ดอนแก้ว” ในรูปแบบการติดตามแบบโค้ชชิ่งเพื่อให้ความรู้เรื่องเพศและสุขภาวะทางเพศแก่เด็กก่อนวัยรุ่นและเด็กวัยรุ่นในรร.ขยายโอกาสทางการศึกษา 4 แห่ง โดย กลุ่มฅนวัยใส อ.สารภี จ.เชียงใหม่ เป็นหนึ่งใน 17 โครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ (UNFPA) ประเทศไทย UNFPA ประเทศไทยให้ความสำคัญแก่การลงทุนและการดำเนินงานเพื่อพัฒนาศักยภาพเยาวชน ด้วยเล็งเห็นว่าโลกในปัจจุบันมีประชากรวัยหนุ่มสาวเป็นจำนวนเพิ่มสูงขึ้น อีกทั้งประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุซึ่งต้องพึ่งพาการนำของคนรุ่นใหม่ การสร้างและส่งเสริมภาวะความเป็นผู้นำของเด็กและเยาวชนในวันนี้จึงเรื่องที่ มีความสำคัญลำดับต้นๆ อย่างไรก็ดี เด็กและเยาวชนไทยในปัจจุบันยังเผชิญปัญหาหลายอย่างโดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาด้านสุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ ในปี 2557 ได้ให้การสนับสนุนโครงการที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพเยาวชนให้สามารถ ปกป้องตนเองในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ จำนวนรวม 17 โครงการโดยดำเนินงานในปี 2558

ชวนน้องล้อมวงคุย

โดย ศรินยา สิงห์ทองวรรณ : กลุ่มฅนวัยใส

   

IMG_6535

IMG_6700 Cropped

IMG_6627

ถ้าหนูนั่งใกล้ผู้ชาย หนูจะท้องมั้ยคะ  คำถามที่ถูกตั้งขึ้นกลางวงกิจกรรมสุนทรียสนทนาของกลุ่มเด็กหญิง เด็กชาย อายุระหว่าง 10-13 ปี เป็นเพียงตัวอย่างของความกังวลใจ ที่เด็กๆ หลายคนอยากรู้คำตอบ  หลายๆ คำถามในเรื่องเพศทำให้เด็กกลุ่มนี้ซึ่งมาจากชุมชนตำบลดอนแก้ว อ.สารภี จ.เชียงใหม่ สมัครใจเข้าร่วมกิจกรรมกับเราอย่างต่อเนื่อง

กิจกรรมสุนทรียสนทนาซึ่งจัดขึ้นโดยกลุ่ม “ฅนวัยใส” เป็นกระบวนการเรียนรู้เรื่องสุขภาวะทางเพศกับกลุ่มเด็กก่อนวัยรุ่นและเยาวชนวัยรุ่น เพราะเป็นช่วงวัยที่เด็กทั้งหญิงและชายจะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจและพฤติกรรม เด็กหลายคนจะเกิดความสงสัยใคร่รู้ในเรื่องการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายของตนเอง แต่ก็ไม่กล้าพูดคุยกับพ่อแม่ ส่วนพ่อแม่เองเมื่อลูกเข้าสู่วัยรุ่นก็ไม่รู้จะปรับตัวเข้ากับลูกอย่างไร ไม่เข้าใจพฤติกรรมของลูก ไม่มีการพูดคุยหรือสื่อสารเรื่องเพศกันในครอบครัว ด้วยเหตุนี้เราจึงจัดกิจกรรมเป็นกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมโดยใช้รูปแบบการทำสนทนากลุ่มย่อย เป็นการสื่อสารที่เข้าใจง่าย โดยประเด็นที่หยิบยกมาสนทนากันก็มีหลากหลาย เช่น การเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกาย อารมณ์  การเตรียมตัวเข้าสู่วัยรุ่น การดูแลสุขภาวะทางเพศของตนเอง การป้องกันการถูกล่วงละเมิดทางเพศในเด็ก เป็นต้น

กิจกรรมที่ได้กล่าวมานี้ เน้นให้กลุ่มเป้าหมายสามารถนำสิ่งที่ได้เรียนรู้ไปปรับใช้ได้จริงและเห็นผลการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน รูปแบบกิจกรรมจะมีการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 4 ครั้งต่อกลุ่ม ใช้เวลาครั้งละ 2-3 ชั่วโมง กลุ่มละ 8-10 คน โดยผู้นำกระบวนการจะเน้นย้ำให้กลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมกิจกรรมไม่ตัดสินเพื่อนว่าผิดหรือถูก หากเพื่อนในกลุ่มเสนอความคิดเห็น เน้นการแลกเปลี่ยนประสบการณ์และให้กลุ่มเป้าหมายฟังเพื่อนอย่างตั้งใจ พร้อมทั้งสร้างพื้นที่ปลอดภัยในการเก็บรักษาความลับหากเพื่อนในกลุ่มนำประสบการณ์จริงของตนเองมาร่วมแลกเปลี่ยน

จากการทำสุนทรียสนทนาแบบซ้ำๆ ย้ำๆ บ่อยๆ กับเด็กก่อนวัยรุ่นและเยาวชนในช่วงวัยเปลี่ยนผ่านที่เพิ่งเข้าสู่วัยรุ่น ทำให้เยาวชนเหล่านี้ลดความกังวลในเรื่องเพศลงไปอย่างมาก เช่น การมีกลิ่นตัว หรือหากเพื่อนมีกลิ่นตัวจะบอกเพื่อนอย่างไรเพื่อให้เขาดูแลตัวเองได้ดีขึ้น การเลือกชุดชั้นในให้เหมาะสมกับเต้านมและรอบอก  วิธีการใช้ผ้าอนามัย ซึ่งเด็กก่อนวัยรุ่นมักจะมีความกังวลว่าจะใส่ผ้าอนามัยอย่างไร แม่ก็อธิบายเพียงสั้นๆ เพราะเข้าใจว่าเป็นผู้หญิงสามารถใส่เองได้ จึงมีการสาธิตและให้ทดลองใส่กับอุปกรณ์สาธิต ถึงแม้การฝึกปฏิบัติของเด็กๆ จะดูขลุกขลักและเก้ๆ กังๆ แต่พวกเขาก็ได้เห็นและเรียนรู้ว่าการใส่ผ้าอนามัยอย่างถูกต้องเป็นอย่างไร รวมถึงการเก็บและทิ้งผ้าอนามัยอย่างถูกที่และถูกวิธี

ความกังวลอีกประการของวัยรุ่นคือเรื่องการมีประจำเดือน  ดังเช่นเสียงสะท้อนจากเด็กก่อนวัยรุ่นคนหนึ่งที่พูดขึ้นในวงสนทนาว่า “หนูเห็นแม่มีประจำเดือนเมื่อไหร่เห็นแม่ปวดท้องและต้องหยุดงานทุกที หนูกลัวมากไม่อยากมีประจำเดือนเลย” เมื่อได้ผ่านการพูดคุยหลายๆ ครั้งและทำความเข้าใจเรื่องระดับฮอร์โมนในร่างกายที่แตกต่างกัน ก็ทำให้น้องลดความกังวลเรื่องอาการปวดท้องระหว่างมีประจำเดือนลงไปได้

ส่วนเยาวชนวัยรุ่นหลายคนก็บอกเล่าให้เราฟังถึงความเข้าใจผิดๆ ที่เคยมีเกี่ยวกับเรื่องของประจำเดือน เช่น  “เมื่อก่อนเข้าใจว่ามีแมลงเข้าไปกัดอวัยวะเพศเลือดจึงออก ไม่รู้ว่านั่นคือประจำเดือน” หรือ  “ประจำเดือนคือเลือดเสีย” ซึ่งหากไม่ได้ทำความเข้าใจและปรับเปลี่ยนทัศนคติ  ความเชื่อที่ผิดๆ เหล่านี้ก็จะยังคงอยู่เพราะเด็กเยาวชนมักจะมีจินตนาการและได้รับข้อมูลข่าวสารที่ไม่ถูกต้องนัก การที่พวกเขาได้มาทำกิจกรรมสนทนากลุ่มย่อยนี้จึงเป็นการปรับเปลี่ยนทัศนคติและความเข้าใจในเรื่องเพศให้ดีขึ้น สามารถดูแลสุขภาวะทางเพศของตนเองได้อย่างถูกต้องปลอดภัย ทั้งยังช่วยบอกต่อข้อมูลที่พวกเขาได้รับไปยังกลุ่มเพื่อนที่ไม่มีโอกาสมาร่วมเรียนรู้อีกด้วย

กิจกรรมสุนทรียสนทนาหรือที่เรียกกันว่าสนทนากลุ่มย่อยนี้ เป็นกิจกรรมที่ขึ้นชื่อและขาดไม่ได้ของกลุ่ม “ฅนวัยใส” ซึ่งก่อตั้งขึ้นด้วยความตระหนักในปัญหาสภาวะจิตใจและอารมณ์ที่ว้าวุ่นขุ่นมัวเต็มไปด้วยความสงสัยของเด็กๆ ที่กำลังจะกลายมาเป็นวัยรุ่น จากประสบการณ์ที่ทำงานมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553 เราเชื่อว่ากิจกรรมที่ทำอย่างต่อเนื่อง ทำบ่อยๆ  จะสามารถเข้าถึงปัญหาและกลุ่มเป้าหมายในเรื่องเพศได้เป็นอย่างดี จากเด็กสู่เยาวชนรุ่นแล้วรุ่นเล่าที่ก้าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการเรียนรู้เรื่องเพศ พวกเขาเหล่านั้นบางคนได้กลายเป็นผู้ให้คำปรึกษาเพื่อนในเรื่องเพศ เป็นวิทยากรพี่สอนน้องในชุมชน ตลอดจนนำความรู้ที่ได้รับมาใช้ประโยชน์กับตนเองและผู้อื่น เพื่อให้เขานำความรู้นั้นไปใช้ได้จริงในชิวิตประจำวัน

“เราเห็นว่าเรื่องเพศในกลุ่มของวัยรุ่นเป็นสิ่งสำคัญ จึงปลูกฝังให้เรียนรู้เพศศึกษาอย่างถูกต้องและเข้าใจเพราะเรื่องเพศคุยกันได้ ไม่ใช่เรื่องยากและน่าอายอย่างที่คิด”

print

Leave a Reply