โครงการพัฒนาศักยภาพกลไกระดับอำเภททำงานเรื่องสุขภาวะทางเพศเพื่อเด็กและเยาวชนและผู้หญิง (ห้องเรียนสุขภาวะทางเพศแม่สาย) โดย โครงการสตรีนานาชาติพันธุ์ อ.แม่สาย จ.เชียงราย เป็นหนึ่งใน 17 โครงการที่ได้รับการสนับสนุนจาก UNFPA ประเทศไทย

UNFPA ประเทศไทยให้ความสำคัญแก่การลงทุนและการดำเนินงานเพื่อพัฒนาศักยภาพเยาวชน ด้วยเล็งเห็นว่าโลกในปัจจุบันมีประชากรวัยหนุ่มสาวเป็นจำนวนเพิ่มสูงขึ้น อีกทั้งประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุซึ่งต้องพึ่งพาการนำของคนรุ่นใหม่ การสร้างและส่งเสริมภาวะความเป็นผู้นำของเด็กและเยาวชนในวันนี้จึงเรื่องที่ มีความสำคัญลำดับต้นๆ อย่างไรก็ดี เด็กและเยาวชนไทยในปัจจุบันยังเผชิญปัญหาหลายอย่างโดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาด้านสุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ ในปี 2557 ได้ให้การสนับสนุนโครงการที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพเยาวชนให้สามารถ ปกป้องตนเองในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ จำนวนรวม 17 โครงการโดยดำเนินงานในปี 2558

มือของแม่

โดย นัน ภู่โพธิ์เกตุ : โครงการสตรีนานาชาติพันธุ์

IMG_8458

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

“เติม… กินข้าวก่อนลูก” นาคา  ใช้มือเล็ก ๆ ของเธอขยำข้าวในชามป้อนให้ลูกชายวัยซน เมื่อคืนนี้เธอใช้มือคู่เดียวกันนี้ ชงเหล้าให้ลูกค้าและล้างจานที่ร้านคาราโอเกะจนเช้า แม้จะอ่อนล้าแค่ไหน แต่มือเล็กๆ ของนาคา ก็ยังคงทำหน้าที่ดูแลลูกน้อยของเธอวันแล้ววันเล่า

นาคาเป็นผู้หญิงไทใหญ่ที่เดินทางมาตามหาความฝันในเมืองไทยเหมือนกับคนอื่น ๆ ในหมู่บ้าน เธอเริ่มทำงานในร้านคาราโอเกะเล็ก ๆ ในแม่สาย ไม่นานนักเธอก็ได้รู้จักกับผู้ชายไทยคนหนึ่ง และลงเอยด้วยการอยู่กินกันฉันท์สามี-ภรรยา แต่เมื่อนาคาตั้งท้องเขาก็จากไป…

ทุกคืน นาคาจะฝาก”เติม” ลูกชายตัวน้อยไว้กับบ้านพักเด็ก ซึ่งเป็นเครือข่ายทำงานเรื่องสุขภาวะทางเพศในอำเภอแม่สายของโครงการสตรีนานาชาติพันธุ์ และนั่นทำให้นาคาได้รู้จักกับเรา

นาคาทำหน้าที่ต้อนรับลูกค้าที่มาดื่มกินจนค่อนรุ่ง แล้วจึงกลับมาดูแลลูกในช่วงกลางวัน บางครั้งนาคาจะออกไปรับจ้างทำความสะอาดบ้านเพื่อหารายได้สำรองไว้เลี้ยงเจ้าตัวน้อยเราอาจจะไม่ได้ช่วยเหลือเธอเรื่องเงินทอง เพราะเราไม่ใช่  องค์กรที่ทำงานด้านการสงเคราะห์ แต่เราติดอาวุธทางปัญญาให้เธอ ทั้งภาษาไทยและทักษะชีวิตนาคาสามารถเขียน-อ่านหนังสือได้เบื้องต้น จดรายการอาหารที่แขกสั่งได้  เปิดบัญชีธนาคาร ติดต่อกับโรงพยาบาลและหน่วยงานรัฐฯ ได้ด้วยตัวของเธอเอง เราเชื่อว่าการพัฒนาคนจะยั่งยืนกว่าการช่วยเหลือด้านเงินทอง และในที่สุดนาคาจะแข็งแกร่งพอที่จะพาลูกของเธอฝ่ามรสุมชีวิตไปได้

เรื่องราวของนาคาอาจฟังดูเหมือนเรื่องราวของแม่วัยรุ่นทั่วไปที่ต่อสู้กับแรงกดดันต่าง ๆ จนผ่านมันไปได้ แต่ชีวิตของเธอไม่ได้ง่ายขนาดนั้น ด้วยความที่พ่อของเติมเป็นคนสัญชาติไทย เติมจึงควรได้สิทธิ์ที่จะมีสัญชาติไทยตามพ่อ แต่ด้วยเหตุผลใดก็แล้วแต่พ่อเด็กกลับไม่ยอมเดินทางมาทำเรื่องแจ้งเกิด นาคาที่มีเพียงสำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของสามีพยายามนำเอกสารที่มีและลายเซ็นรับรองของผู้ใหญ่บ้านไปแจ้งเกิดกับอำเภอครั้งแล้วครั้งเล่า แต่ก็ได้รับการปฏิเสธทุกครั้ง ด้วยเหตุผลที่ว่าพื้นที่แม่สายเป็นพื้นที่ชายแดนที่มีความอ่อนไหวต่อการสวมสัญชาติ ทั้งนาคา บ้านเด็กและเราต่างช่วยกันเกลี้ยกล่อมพ่อเด็ก ให้รับเติมเป็นลูก ด้วยหวังเพียงว่าเด็กคนหนึ่งจะเติบโตขึ้นและได้สิทธิ์ในการดำรงชีวิตอย่างที่เขาควรจะได้รับ จนพ่อของเติมยอมเดินทางมารับรองบุตรในที่สุด

การทำงานกับแม่วัยรุ่นในพื้นที่ชายแดนที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์อย่างอำเภอแม่สาย นับว่าเป็นเรื่องท้าทายของเราและคนทำงานในพื้นที่อย่างยิ่ง เพราะแม่วัยรุ่นหลายคนไม่เพียงต้องการการดูแลทั้งทางร่างกายและจิตใจ แต่พวกเขายังมีปัญหาเรื่องสถานะบุคคลซึ่งจะส่งผลกับลูก แม้เติมจะโชคดีที่ได้รับสัญชาติตามพ่อ แต่ก็ยังมีเด็กสัญชาติไทยอีกหลายคนที่ไม่ได้รับสิทธิ์ในสัญชาติเนื่องจากมีปัญหาที่กระบวนการการแจ้งเกิด ทำให้พวกเขาต้องกลายเป็นบุคคลไร้รัฐ-ไร้สัญชาติในที่สุด

อีกความท้าทายที่คนทำงานเรื่องสุขภาวะชายแดนต้องพบเจอ คือการที่เด็กที่มีปัญหาสถานะบุคคลยังเข้าไม่ถึงสิทธิ์ต่าง ๆ ทั้งที่รัฐบาลมีนโยบายให้ความดูแลเด็กทุกคนที่อยู่บนผืนดินไทยโดยเฉพาะเรื่องสิทธิการรักษาพยาบาลและการศึกษา ปัญหานี้เกิดจากการที่หน่วยงานภาครัฐบางแห่งยังไม่นำนโยบายมาปฏิบัติในพื้นที่อย่างจริงจัง อีกทั้งยังมีชุดความเชื่อที่ว่าคนที่มีปัญหาสถานะบุคคลไม่ใช่”พวกเรา” จึงไม่จำเป็นต้องให้ความดูแล ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วผู้มีปัญหาสถานะบุคคลคือคนไทยที่อยู่ในระหว่างกระบวนการพิสูจน์สัญชาติ คนทำงานอย่างพวกเราจึงต้องพยายามสื่อสารกับภาครัฐและชุมชนว่าการให้สิทธิพื้นฐานด้านการรักษาพยาบาลและการศึกษาจะทำให้เด็ก ๆ เติบโตขึ้นเป็นคนที่มีคุณภาพชีวิตที่ดีและจะเป็นพลังหนึ่งในการพัฒนาประเทศชาติต่อไป

โครงการสตรีนานาชาติพันธุ์เพียงองค์กรเดียว ไม่อาจทำงานทั้งหมดได้เพียงลำพัง แต่เรายังมีเพื่อน ๆ ในกลไกทำงานสุขภาวะทางเพศแม่สาย ที่มาลงใจลงแรงทำงานร่วมกัน โดยใช้บทบาทหน้าที่ของตัวเองตามความถนัด เพื่อดูแลช่วยเหลือแม่วัยรุ่น ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสถานะบุคคล

เช่น องค์การบริหารส่วนตำบลซึ่งร่วมสร้างสังคมที่เป็นมิตรกับแม่วัยรุ่น, โรงเรียนที่อนุญาตให้พวกเธอสามารถเรียนได้ขณะอุ้มท้อง, และโรงพยาบาลที่ให้ความช่วยเหลือดูแลเรื่องสุขภาพกับแม่วัยรุ่น  เราเชื่อว่าการทำงานเชิงกลไกเพื่อช่วยเหลือดูแลแม่วัยรุ่นให้มีชีวิตที่มั่นคง  ควบคู่ไปกับการให้ความรู้และทักษะในการป้องกันการท้องไม่พร้อมกับเยาวชนและชุมชน จะทำให้ปัญหาการท้องไม่พร้อมลดลง ที่สำคัญแม่วัยรุ่นและลูกน้อยจะมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีสังคมที่เป็นมิตร และใช้ชีวิตอย่างมีความสุข

…ถ้าสองมือของแม่มีไว้โอบอุ้มลูกน้อย มือของพวกเราก็จะช่วยกรุยทางให้เธอก้าวไปถึงวันที่สดใสในเร็ววัน

print

Leave a Reply